Η ΡΙΖΑ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ

Αι θρησκείαι είναι καθώς αι πυγολαμπίδες,
Δια να λάμψουν έχουν ανάγκην του σκότους.
(Σοπενχάουερ)

Θεώ όμοιον έχει ο άνθρωπος, το ευ
Ποιείν όταν το ευ ποιείν μη καπηλεύεται
Και το ευεργετείν και αληθεύειν.
(Δημόκριτος)

Η καταδίκη του Φερρέρ μας υπενθυμίζει τους λόγους του Βίκτωρος Ουγγώ: «Ιερείς, αυτήν την εστίαν την οποίαν εκάλουν Ιταλίαν την εσβύσατε. Αυτόν τον κολοσσόν τον οποίον ωνόμαζον Ισπανίαν τον ηρημώσατε».

Ιδού πώς κατέληξε το έργον των αντιπροσώπων του Θεού, το έργον των Παπών και των ιεροεξεταστών, των Βοργιών, των Τουρκουεμάδα και των Ζίμενες. Αυτά είναι τα θλιβερά αποτελέσματα του θρησκευτικού φανατισμού και της διδασκαλίας του κλήρου. Οι δολοφόνοι της νυκτός του Αγ. Βαρθολομαίου ηυλογήθησαν υπό των ιερέων, η δε αμάθεια, η δυσιδαιμονία, η τυραννία, ο φανατισμός και η πενία ως σκοτειναί νεφέλαι πληρούσιν ολόκληρον τον μεσαίωνα.

Από αναλύσεως εις ανάλυσιν, καταλογίζομεν ότι η ρίζα του κακού είναι η θρησκεία από της οποίας προέκυψαν οι ηγεμόνες της γης: «Απόδοτε τα του Καίσαρος Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ», είναι το Βέτο κατά της ελευθερίας του ανθρώπου, όστις δεν γνωρίζει άλλον κυρίαρχον του εαυτού του, παρά το ίδιον Εγώ.

Πού λοιπόν στηρίζονται οι κηρύττοντες την ύπαρξιν του Θεού; Ποίας αποδείξεις φέρουσιν περί της υπάρξεως εκείνου το οποίον ουδείς ποτέ είδε και όστις ουδέποτε επενέβη εις τα πράγματα του κόσμου τούτου. Λησμονούν ότι εις Θεός αμετάβλητος, καθώς τον φαντάζονται, αντικρούει τον παγκόσμιον νόμον της εξελίξεως. Λησμονούν ότι το απόλυτον δεν δύναται να δημιουργήση το σχετικόν;

Ότι το πνεύμα δεν δύνανται να δημιουργήση την ύλην; Ότι το ακίνητον δεν δύναται να μεταδώση την κίνησιν; Ότι το τέλειον δεν δύναται να δημιουργήση το ατελές;

Αλλ’ η επιστήμη δεν απέδειξεν ότι η ύλη είναι αιώνιος, ότι ουδέν δημιουργείται και ουδέν απόλλυται, επικυρώσασα ούτω τας δοξασίας των αρχείων Ελλήνων φιλοσόφων;

«Ουδέν γαρ χρήμα ουδέ γίνεται ουδέ απόλλυται, αλλ’ από εόντων χρημάτων συμμίσγεται τε και διακρίνεται».
(Αναξαγόρας)

Νήπιοι ου γαρ σφιν δολιχόφρονες εισί μέριμναι οι δη γίγνεσθαι πάρος ουκ εάν ελπίζουσιν η τι καταθνήσκειν τε και εξόλλυσθαι απάντη.
(Εμπεδοκλής)

Ex nihilo nihil, in nihilo nil posse rererti. Nullam rem ex nihilo gignit divinitas unquam
(Λουκρήτιος)

Η κίνησις δεν απεδείχθη ότι είναι θεμελιώδης ιδιότης της ύλης; Οι άπειροι κόσμοι δεν πληρούσιν το Παν;

Αλλ’ αφ’ ου οι φυσικοί νόμοι αρκούσι προς εξήγησιν όλων των φαινομένων της Φύσεως, ποίαν ανάγκην έχομεν της υποθέσεως του Θεού; Διατί ο Θεός διατηρεί τον άνθρωπον εν αγνοία περί τη υπάρξεώς του; Διατί δεν θέτει τάξιν εις τον κόσμον;

Et ponrqui pend la Mort comme une sombre epee Attristant la Naturea tout moment frapee (3)
(Alfred de Vigny)

«Διατί ο δίκαιος σύρεται αιμόφυρτος, δυστυχής υπό το βάρος του σταυρού του, εν ω ο κακός ευτυχής ως εις νικητής, περιφέρεται επί του υπερηφάνου ίππου του; Εις ποίον να αποδώσωμεν το σφάλμα; ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός δεν είναι παντοδύναμος, ή μήπως είναι αυτός ο ίδιος η αιτία αυτής της αταξίας; Ω αληθώς! θα ήτο πάρα πολύ άνανδρον».
(Henri Heine)

Αν όμμα του ακοίμητον τα πάντα διατάττη
Δικαιοσύνην εις την γην πώς στάθμην δεν φυλάττει;
Πώς εις αυτήν δεν φαίνεται ουδέ τις αρμονία;
Και ουδέ νους τις κυβερνών την φύσιν, τα στοιχεία;
Πώς η κακία ευτυχεί, τιμάται και κομπάζει;
Πώς άδοξος και δυστυχής η αρετή στενάζει;
(Π. Σούτσος)

«Εάν εις Θεός εδημιούργησε τον κόσμον» λέγει ο Σοπενχάουερ, «δεν θα ήθελα να ήμην αυτός ο θεός. Η δυστυχία του κόσμου θα μου εσπάραττε την καρδίαν».

Εάν θεός υπήρχε θα ήτο ο μεγαλείτερος ένοχος τον οποίον η ανίκανος φύσις περιέβαλεν εν τω κόλπω της, ο κόσμος όλος θα έπρεπε να κραυγάση εκδίκησιν εναντίον του. Και εάν υπάρχη μέλλουσα κρίσις θα είναι εκείνη κατά την οποίαν ο Θεός θα έδιδε λόγον των πράξεών του, δια να εκφρασθώμεν μετά του μεγάλου ποιητού, κατά την ημέραν της υστάτης κρίσεως.

Le jute opposera le dadain a l’ absence
Et ne repondra plus que par un froid silence
Au silence eternal de la divinite (4)
(Alfred de Vigny)

Αλλά μάτην η ανθρωπότης ικετεύει, προσκυνά, προσεύχεται, απειλεί, αναθεματίζει, περιφρονεί τον υποθετικόν δημιουργόν της. Λόγοι οργής και λόγοι αγάπης, χάνονται άνευ ηχούς εις τας παγεράς εκτάσεις του Σύμπαντος. Μάτην αναμένει απάντησιν από τας αχανείς ερήμους του Παντός που και που εσπαρμένας από ολίγους αστέρας! Ο φόβος και η αμάθεια – μάθετέ το λοιπόν – εδημιούργησαν τους Θεούς.

Primns in orbe deus fecit timor.
(Πετρώνιος)

«Ορέοντες τον εν τοίσι μετεώρασι παθήματα οι παλαιοί των ανθρώπων, καθάπερ βροντάς και αστραπάς κεραυνούς τε και άστρων συνόδους, ηλίους τε και σελήνης εκλείψεις, εδειματέοντο,θεούς οιόμενοι τούτων αιτίους είναι».
(Δημόκριτος)

Την απάντησιν εις τους πόθους μας, την εκπλήρωσιν του Ιδεώδους μας, η γη μόνον, η μήτηρ μας γη, δύναται να μας την δώση! Η γη η μόνη αληθής πατρίς.

«Ω φίλοι μου! θέλω να σας διδάξω ένα νέον άσμα, ένα άσμα ωραιότερον: θέλομεν εδώ επί της γης να εγκαθιστήσωμεν την βασιλείαν των ουρανών. Θέλομεν να είμεθα ευτυχείς εδώ κάτω και να μη είμεθα πλέον επαίται, η οκνηρά κοιλία δεν πρέπει να εξοδεύη ό,τι έχουν κερδίσει αι εργατικαί χείρες» (Άινε). Ευτυχία και ελευθερία λοιόν – δι’ όλους – ιδού ποίος είνε ο σκοπός μας. Ζωή άνευ της ηδονής είναι μηδέν.

τας γαρ ηδονάς
όταν προδώσιν άνδρες, ου τίθημ’ εγώ
ζην τούτον, αλλ’ έμψυχον ηγούμαι νεκρόν.
(Σοφοκλής, Αντιγόνη)

«Ημείς την ηδονήν αρχήν και τέλος λέγομεν του μακαρίως ζην»
(Επίκουρος)

Et metus ille foras praeceps Achaerontis agendus
Funditus, humauam qui vitam turbat ab imo
Omnia suffendes mortis nigrore, neque ullam
Esse volupatem liquidamPuramque relinquit.
(Λουκρήτιος)

Πρέπει με κάθε τρόπον να διαλύσωμεν τον φόβον του Αχαίροντος – πρέπει να τον αποσπάσωμεν από την ανθρωπίνην ζωήν την οποίαν σκοτίζει μέχρι του βυθού της – διαχύει δε εφ’ όλων των αντικειμένων θανάτου χροιάν – και εμποδίζει ούτω να γευθεί τις με την ηδονήν την πλέον διαυγή και καθαράν.

Ε, λοιπόν! Σεις ω παίδες και νέοι (διότι εις σας αποτεινόμεθα και από σας προσδοκούμεν) σεις, ω νέοι με ιδεώδες, δεν θα τείνετε χείρα αρωγόν προς το χαλεπόν έργον μας επί τω καλώ της ανθρωπότητος; Δεν θα μας βοηθήσετε να εγείρωμεν το λαμπρόν οικοδόμημα της κοινωνίας του μέλλοντος;

Αλλά προσοχή! Δια να είμεθα ασφαλείς περί της στερεότητος του νέου τούτου Μεγάρου, δεν πρέπει να οικοδομήσωμεν επί σαθρών ερειπίων. Προ της θεμελιώσεως είναι αναπόφευκτον και αναγκαίον το έργον της κατεδαφίσεως των συντριμμάτων και των ερειπίων. Προ παντός εκριζώσωμεν την ρίζαν του κακού: την θρησκείαν.

(Μάξιμος Γκόρκι)