Τον τίτλο στο μικρό αυτό δοκίμιο δανείστηκα από την ομώνυμη μπροσούρα της αξέχαστης Μέλπως Αξιώτη, που κυκλοφόρησε την άνοιξη του 1945, αμέσως μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας. Φυσικά πέρα από τον τίτλο δεν υπάρχει καμιά ομοιότητα στα δύο κείμενα κι ούτε θα τολμήσω ν' ασεβήσω στη μνήμη αυτής της ασυμβίβαστης και φλογερής προσωπικότητας των γραμμάτων μας, αξιώνοντας οποιαδήποτε σύγκριση. Εκτός του ότι η Μέλπω Αξιώτη έδινε απαντήσεις σε άλλα ερωτήματα, που μπήκαν σε άλλην εποχή και κάτω από άλλες συνθήκες, είναι και η αξεπέραστη διαφορά ανάμεσα στα γραφτά, μιας καταξιωμένης λογοτέχνιδας από τη μια κι ενός απλού μηχανικού από την άλλη, που κάνει αδύνατη οποιαδήποτε σύγκριση.

Ξαναδιαβάζοντας όσα έγραψα, πιστεύω πως έδωσα κάποιες απαντήσεις, (ορθές ή όχι, άλλοι θα το κρίνουν), έστω και προσεγγιστικά, στα ερωτήματα που έβαλα. Σε ορισμένους ίσως φανεί πως το κείμενο αυτό είναι φορτισμένο με περιττόν συναισθηματισμό κι άλλοι ίσως να το θεωρήσουν αφελές και ανεδαφικά αισιόδοξο. Για το συναίσθημα, δεν έχω να πω τίποτα. Σε μιαν εποχή που θεωρείται «είδος εν ανεπάρκεια» ας μου επιτραπεί να το διαθέτω σε πλεόνασμα. Για την αφέλεια, το δέχομαι. Δεν είμαι ειδικός περί τα μαρξιστικά και με τα όσα διάβασα τελευταία, δεν μπορώ φυσικά να ισχυριστώ πως έγινα «μαρξολόγος». Τέλος για την αισιοδοξία, απ' αυτήν πια διαθέτω άφθονη. Οικογενειακό μας γνώρισμα. Πιστεύω πως τελικά θα δικαιωθώ από τις εξελίξεις. Θυμάμαι πως το Νοέμβρη του 1941, τότε που οι γερμανοί είχαν φτάσει έξω από τη Μόσχα, κι όλα φαίνονταν πως είχαν χαθεί, ο πατέρας μου αποφάσισε να μάθει ρωσικά, με την πεποίθηση πως οι ρώσοι θα νικούσαν.